حافظه‌ای برای تجربه‌های اجتماعی؛ روایتی از سومین دوره جایزه دوسالانه دکتر مجتبی معین

حافظه‌ای برای تجربه‌های اجتماعی؛ روایتی از سومین دوره جایزه دوسالانه دکتر مجتبی معین

با مشارکت جمعی از فعالان مدنی و پژوهشگران اجتماعی و اعلام برگزیدگان، سومین دوره جایزه دوسالانه دکتر مجتبی معین، پنجشنبه ۱۹ شهریور، در کتاب فرهنگان پاسداران به پایان رسید. اما اختتامیه این دوره صرفا مراسمی برای اعلام برگزیدگان و اهدای تندیس نبود. در طول این برنامه، تجربه‌هایی روایت شد که هرکدام از مواجهه با یک مسئله واقعی اجتماعی آغاز شده بودند و در مسیر خود، راه‌هایی تازه برای کنش، همکاری، مستندسازی و حل مسئله پیدا کرده بودند. می‌توانید ویدئو کامل مراسم اختتامیه را از این لینک...

بیشتر ...
سازمان‌های غیردولتی در مقایسه با مشکلاتی که جامعه ایران با آن سروکار دارد، اساساً چه کارکردی دارند؟

سازمان‌های غیردولتی در مقایسه با مشکلاتی که جامعه ایران با آن سروکار دارد، اساساً چه کارکردی دارند؟

سعید مدنی، پژوهشگر و کنشگر اجتماعی آنچه امروز می‌گویم تا حدی حاصل تجربه سه، چهار ماهی است که از «مرخصی و فرصت مطالعاتی» برگشته‌ام. در طول مراوداتی که داشتم، چه با افراد فعال سیاسی و اجتماعی و چه با فعالان سازمان‌های مردم‌نهاد، وقتی بر نقش جامعه مدنی و قدرتمند شدن آن در سال‌های اخیر تأکید می‌کردم، تقریباً همیشه با چند اعتراض یا چند مسئله مواجه می‌شدم. فعالان اجتماعی می‌گفتند سازمان‌های غیردولتی در مقایسه با مشکلاتی که جامعه ایران با آن ...

بیشتر ...
سینما و امکان‌های امر جمعی؛ از تولید تا تماشا

سینما و امکان‌های امر جمعی؛ از تولید تا تماشا

رضا خباز، فیلم‌ساز و منتقد سینما میانه‌های فیلم «وقتی به آسمان نگاه می‌کنیم چه می‌بینیم؟»[۱]، ساخته‌ی الکساندر کوبُریدزه[۲]، نریشن را با صدای فیلم‌ساز می‌شنویم که پرسشی را مطرح می‌کند: «باید اعتراف کنم اغلب بهش فکر می‌کنم؛ به اینکه درباره‌ی این حجم از وحشی‌گری جهان و خنثی بودن ما به بچه‌هام چی بگم. وقتی ازم بپرسن: ‘وقتی این اتفاق‌ها می‌افتاد، تو چی‌کار کردی؟’ می‌دونم که اون‌ها م...

بیشتر ...
جنگ فقط مسئله‌ای نظامی نیست؛ گزارش نشست «جنگ، رفاه و کنش مدنی»

جنگ فقط مسئله‌ای نظامی نیست؛ گزارش نشست «جنگ، رفاه و کنش مدنی»

دومین نشست از مجموعه «جوانه که می‌زنیم؛ نهاد مدنی، نهاد مراقبت» در سال ۱۴۰۵، با عنوان «جنگ، رفاه و کنش مدنی» ۱۱ مرداد در موسسه معین برگزار شد. محور نشست این پرسش بود که در شرایط جنگ و بحران، چه بر سر رفاه، سیاست اجتماعی و امکان کنش جمعی می‌آید و نهادهای مدنی چگونه می‌توانند از واکنش‌های مقطعی فراتر بروند. شیما وزوایی در آغاز نشست گفت هدف، فاصله گرفتن از قاب رایج  و نگاه کردن به وضعیت اکنون است: اینکه در دل بحران چه نیازهایی به حاشیه می‌رون...

بیشتر ...
از درد مشترک تا قدرت مشترک؛ روایتی از دوره نخست گروه پشتیبانی همتا برای فعالان مدنی

از درد مشترک تا قدرت مشترک؛ روایتی از دوره نخست گروه پشتیبانی همتا برای فعالان مدنی

آرزو دیداری فعالیت مدنی در شرایط بحران فقط به معنای افزایش مسئولیت‌ها و دشوارترشدن مسیر کار نیست. مواجهه مستمر با رنج دیگران، محدودیت منابع، فشارهای سازمانی و احساس ناتوانی در برابر ابعاد گسترده مسائل، به‌تدریج بر روان و توان ادامه‌دادن فعالان مدنی نیز اثر می‌گذارد. بااین‌حال، کسانی که در جایگاه حمایت از دیگران قرار دارند، اغلب کمتر فرصت پیدا می‌کنند از فشارها، فقدان‌ها و نیازهای خود سخن بگویند. دوره نخست «گروه پشتیبانی همتا» به ابتکار موسسه مع...

بیشتر ...
گزارشی از نشست «پایداری اینترنت، پایداری جامعه مدنی»؛ وقتی شبکه خاموش است، پیوندهای جامعه چه می‌شوند؟

گزارشی از نشست «پایداری اینترنت، پایداری جامعه مدنی»؛ وقتی شبکه خاموش است، پیوندهای جامعه چه می‌شوند؟

فاضل یزدان پناه  وقتی اینترنت قطع می‌شود، نخستین تصویر معمولاً صفحه‌ای است که باز نمی‌شود، پیامی که ارسال نمی‌شود یا کسب‌وکاری که مشتریانش را از دست می‌دهد. اما پشت این اختلال ظاهراً فنی، شبکه‌ای از روابط، حمایت‌ها، اعتمادها و امکان‌های کنش جمعی نیز از کار می‌افتد: داوطلبی که دیگر نمی‌تواند به فردی در آستانه خودکشی پاسخ دهد، نوجوانی که دسترسی‌اش به منابع آموزشی قطع شده، فروشنده‌ای محلی که بازار کوچک اما حیاتی خود را از دست...

بیشتر ...
از همدلی تا اقدام؛ سه ابتکار مدنی در روزهای جنگ؛ روایت سازمان بِهمان، توان‌یاب و یک حلقه کتابخوانی

از همدلی تا اقدام؛ سه ابتکار مدنی در روزهای جنگ؛ روایت سازمان بِهمان، توان‌یاب و یک حلقه کتابخوانی

در روزهای جنگ، وقتی ترس، بی‌خبری و فشار اقتصادی زندگی روزمره را مختل کرده بود، برخی نهادهای مدنی و گروه‌های کوچک منتظر راه‌حل‌های بیرونی نماندند. آن‌ها با تماس، گفت‌وگو، حمایت مالی، تداوم خدمات و حتی تشکیل یک حلقه کتاب‌خوانی، کوشیدند یکدیگر را تنها نگذارند. سه روایت پیش رو نشان می‌دهند که همیاری و مراقبت جمعی در بحران، گاهی از یک ابتکار ساده آغاز می‌شود، اما می‌تواند به شبکه‌ای برای حفظ پیوندها، کاهش آسیب و ادامه زندگی تبدیل شود. جنگ فقط...

بیشتر ...
پایداری اینترنت؛ زیرساخت خاموش جامعه مدنی

پایداری اینترنت؛ زیرساخت خاموش جامعه مدنی

فاضل یزدان‌پناه، پژوهشگر انسان‌شناسی‌قطع اینترنت فقط خاموش شدن یک شبکه نیست؛ توقف بخشی از توان جامعه برای مراقبت از خودش است. برای جامعه مدنی، اینترنت محل تبدیل اعتماد به عمل است: جایی که پیام یک خیریه به حمایت مالی تبدیل می‌شود، گزارش یک سازمان به اعتماد عمومی، و هماهنگی چند داوطلب به خدمت‌رسانی واقعی. وقتی این مسیر قطع یا مختل می‌شود، سازمان‌ها ناچارند برای حفظ حداقل فعالیت، انرژی خود را صرف مسیرهای جایگزین کنند؛ این یعنی فرسایش نهادی. تاب‌آوری سازمان...

بیشتر ...
از سرزنش قربانیان تا عاملیت جمعی در شرایط بحران؛ گزارش میزگرد «تاب‌آوری روانشناختی»

از سرزنش قربانیان تا عاملیت جمعی در شرایط بحران؛ گزارش میزگرد «تاب‌آوری روانشناختی»

میزگرد تخصصی «تاب‌آوری روانشناختی» با دبیری دکتر اشرف سادات موسوی، به همت مؤسسه رحمان (رشد، حمایت و اندیشه) و همکاری مؤسسه معین دوشنبه ۲۸ اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۵ برگزار شد. این نشست با تمرکز بر دو محور اصلی «مفهوم و سازوکارهای تاب‌آوری» و «نقش نهادهای مدنی در تقویت تاب‌آوری روانی دوران جنگ و پساجنگ» برگزار شد.در این نشست، آرزو دیداری، دکتر مریم رسولیان و دکتر امیرحسین جلالی ندوشن به نقد رویکردهای رایج به تاب‌آوری پرداختند. در جمع‌بند...

بیشتر ...
کار نهادی به مثابه مراقبت

کار نهادی به مثابه مراقبت

آیدا نوابی، پژوهشگر جامعه‌شناسیاز موضوعاتی که در جنگ معنا می‌یابد موضوع مراقبت است. مراقبت فقط به معنای درمان یا کمک‌رسانی نیست؛ طیفی از کنش‌ها را در بر می‌گیرد که به حفظ، ادامه‌دادن و قابل‌ تحمل ‌کردن زندگی مربوط‌اند. گاهی بسیار مادی و ملموس است، مثل غذا دادن، پناه دادن، رسیدگی به بدن، و گاهی کاملاً نامرئی‌تر همچون گوش دادن، همراهی کردن، کاهش اضطراب، یا حتی فقط «حاضر بودن» کنار دیگری است. در این معنا، مراقبت همیشه با نوعی توجه به ...

بیشتر ...